De was doen

Namboso

Tijdens ons verblijf in Tororo komt op een middag Namboso om de was te doen. Het is gebruikelijk dat mannen en vrouwen die buitenshuis werken hun was door de hulp laten doen. Het scheelt een paar uur werk, maar bovenal voorzie je deze vrouwen van een inkomen. In het geval van Namboso is een middag de was doen (en daarna nog even de vloer dweilen) goed voor een maand huur van haar huisje. Er zijn nauwelijks wasmachines in Oeganda en de was wordt in plastic teilen, op de hand gedaan. Met koud water en een soort sunlightzeep. Bij de huizen zijn enkele ijzeren draden gespannen, waarop alle bewoners hun was te drogen hangen. Als de buren dus was buiten hebben hangen, zul je even met jou was moeten wachten. Namboso schuift de droge was van de buren naar een klein deel van de lijn en begint met het ophangen van de natte was, die helemaal niet uitgewrongen is. Dat is niet nodig, want het droogt doorgaans in de zon toch wel lekker snel. Er zijn wel knijpers, maar die worden niet gebruikt. Laura en ik zitten op de veranda met ons boek en kijken het werk zo eens aan (voelt natuurlijk wel een beetje dekadent). Maar de was hangt nog geen half uur, of we zien een erg donkere lucht boven de Torororots verschijnen. En binnen een paar muniten steekt er zo'n sterke wind op dat, voordat wij er erg in hebben de eerste stuks wasgoed al van de lijn zijn gewaaid. In de rode stof, dus dat deel moet weer opnieuw. De rest van de was halen we met drieën al rennend binnen en dan is het weer heel gemakkelijk dat er geen knijpers zijn gebruikt. Het onweer barst los en dat betekent onherroepelijk ook, dat de stroom uit valt.

Laura en ik zijn dan wel weer echte westerlingen, dus wij bedenken direct een oplossing: wij spannen lijntjes door de kamer en de slaapkamers, wringen de schone was wel stevig uit en hangen die, staand op een stoel, binnen te drogen. Probleem is nog wel dat het binnen heel donker is door de zware bui buiten, dus we kunnen weinig zien. Maar ook daar heeft Laura een oplossing voor en haar 'hoofdzaklamp' bewijst goede diensten. Namboso kijkt haar ogen uit.

Een week later wordt de was van Alex en Rinty in Jinja gedaan. Ook daar zit het qua weer niet mee, want ook daar begint het te regenen als de was net buiten hangt. Helaas is er in het huis in Jinja geen plaats om de was binnen te drogen, dus die hangt enkele dagen op het achterplaatsje waar nog drie andere gezinnen hun huisje hebben.

Ssezibwa Falls

Ssezibwe falls

Ergens tussen Kampala en Jinja, aan de rand van Mabiraforest ligt de Ssezibwa Falls. Het is een heilige plaats voor talloze mensen die naast het ons bekende Christendom of de Islam toch ook nog dagelijks leven met natuurgodsdiensten. 'Er was eens een vrouw die zwanger was. Toen het tijd werd om te bevallen, klim zij omhoog in het woud en beviel daar. Niet van een mensenkind, maar van leven gevend water.'  Het water begint slechts zo'n 40 á 50 meter voor de waterval, waar het opborrelt uit de grond (dat punt konden we vanwege het oerwoud niet precies bereiken). En dan dus na dat korte stuk een stevige waterval. Misschien niet zo hoog als menig andere, maar door de korte 'aanloop' wel heel indrukwekkend.
De klim valt erg mee en onderweg komen we  enkele offerplaatsen    tegen, waar ook nu nog regelmatig voedsel voor de goden wordt   achtergelaten. Het prachtige gebied, met de meest mooie kleuren groen is doorvlochten met kleine akkertjes. Het is er stil op de vrijdag dat wij er zijn. Op een bus met studenten (kennelijk in het kader van een uitwisselingsprogramma, want we zien Oegandese studenten in  schooluniform en blanke jongelui in backpackeroutfit) na is het er stil. We zien we wat mensen die hun akkers gaan bewerken. We genieten van de omgeving en boven bij de waterval eten we onze onderweg gekochte lunch. Een geweldig fijn uur waarin we de rijkdom op ons laten inwerken.

We wandelen uiteindelijk weer terug naar de huurauto en krijgen bij de slagboom nog wat wisselgeld van de parkeerwacht terug. Er is wat onduidelijkheid over de hoogte van het bedrag. De man spreekt geen Engels en de 'locale' taal is voor Rinty ook niet duidelijk. Inmiddels is het al wat later in de middag en de wacht verwacht kennelijk geen verder bezoek meer. Hij vraagt ons om een lift naar de hoofdweg. Rinty vertelt dat het zeer gebruikelijk is, want er is in dergelijke gebieden geen openbaar vervoer. Dus de man wringt zich tussen onze koffers op de achterbank. Uit het gesprek dat dan volgt blijft dat deze jongeman een Congolees is die de grens is over gestoken op zoek naar een beetje inkomen. De taal die hij spreekt is Swahili of Frans, twee talen die wij ook niet machtig zijn. Dat verklaarde wel zijn moeilijk uitgesproken Lunganda toen hij het bedrag noemde. Uiteindelijk vraagt de man ons ook nog geld voor het repareren van zijn horloge, maar dat wordt hem vriendelijk, doch beleefd geweigerd.  Wij vervolgen onze weg over de snelweg richting Jinja, waarbij we voor mij ook al bekende punten passeren.
 

Gras 'maaien'

Rinty woont in Tororo in een klein complex van zes woningen. Er staat nog geen muur als afscheiding om het terrein, omdat de huisbaas nog geen geld heeft om die te laten bouwen. Elk huisje heeft een veranda, daarvoor is een strook van circa 3 meter aangestampte aarde (de normale structuur van een 'weg') en de rest van het terrein is gras en onkruid. Tijdens ons bezoek werd de huisbaas aangesproken op zijn verplichting om het terrein te onderhouden. Het gras moest nodig worden gemaaid, vanwege de mogelijke aanwezigheid van slangen, die zeker niet te dicht bij de huizen mogen komen. James zegt toe er binnen enkele dagen voor te zorgen dat het terrein wordt bewerkt. Hij houdt woord en twee dagen later komt een man met een groot hakmes, waarmee hij de strook helemaal onkruid vrij maakt. Voor de rest heeft hij een andere oplossing meegebracht: 5 koeien die de verdere dag wat van het gras eten. Een leuke (overigens niet afdoende) oplossing, waarom we hartelijk hebben gelachen.

Tweede verblijf in Oeganda

Van 18 oktober 2012 tot en met 1 november 2012 ben ik weer op (werk)bezoek geweest in Oeganda, met name in de plaatsen Tororo en Jinja waar mijn dochter Rinty woont en werkt en waar stichting Okusubira hospicezorg ondersteunt. De komende weken zal ik in blogs over mijn ervaringen en verhalen uit het leven van alledag vertellen.