Herdenkingsdienst

Onze eerste zaterdag in Jinja, als we na een reis van bijna drie uur vanuit Entebbe zijn aangekomen, gaan we al direct met Rinty op pad. Rinty heeft  enkele verplichtingen, waarbij onze aanwezigheid niet stoort, dan wel zeer op prijs wordt gesteld. Allereerst gaan we met de auto van de buurman naar een bijeenkomst van de Nederlandse ambassade over de maatregelen die er worden genomen rond de algemene verkiezingen in Oeganda. Rinty heeft daarover van de Nederlandse Vera gehoord. De locatie is vaag: bij het retraitehuis van twee Nederlandse vrouwen. We blijken in de verkeerde buurt te zitten, plegen een telefoontje en moeten naar een heel andere wijk. Behalve de hoofdwegen in Jinja is er niet veel geasfalteerd, dus we hobbelen stevig. We vinden de locatie, een prachtige plek aan de Nijl. Werkelijk een droomlocatie van twee Nederlandse vrouwen die hier een retraitehuis runnen. Maar…. De bijeenkomst is afgelast, omdat er te weinig aanmeldingen zouden zijn. Rinty en Vera wisten van geen aanmelden, dus die waren gewoon gekomen. Dit is Afrika en ook de Nederlandse zaken worden aardig op z’n Afrikaans geregeld. Terwijl de vrouwen overleggen lopen Ma en ik een rondje door de prachtige tuin.

En toen naar het huis van Marcelina, een verpleegkundige van het hospice. Daar is een herdenkingsdienst voor haar vier weken geleden overleden dochter. Claire was 27 jaar, net afgestudeerd aan de universiteit, net een nieuwe baan en na 14 dagen door een volkomen onbekende oorzaak overleden. Marcelina houdt er rekening mee dat ze vergiftigd is. Er staat een grote tent in de tuin waarin wel 80 stoelen stonden. Gelukkig vinden we een plek uit de zon. De herdenkingdienst begint om 3 uur, heel on-Afrikaans precies op tijd (wij zijn ook 10 minuten te laat), maar er komen tot 4 uur nog mensen binnen druppelen. De dienst is een katholieke viering met priester, dus de orde van dienst is voor ons vertrouwd. Ik blijk naast Benna, de vriendin van Rinty te zitten met daarnaast haar moeder. Onder de dienst schudden we elkaar de hand al even. De viering is in het Engels, waardoor ik de preek niet goed genoeg kan volgen. Maar het zingen was een feest. De Engelse liederen kan ik meezingen, vooral ook omdat Benna heel goed zingt (ook stukken solo) waardoor ik lekker veel steun aan haar heb. Behalve de viering te volgen komt bij mij ook de ‘waaromvraag’, Hier zitten Benna’s moeder en ik met twee mooie jonge vrouwen als dochter en we bidden voor Claire en voor Marcelina  die nu zonder haar dochter verder moet. Het is wel mooi dat er op een bepaald moment een (zwart/witte) vlinder door de tuin fladdert.  Na de viering zijn we gezellig met Benna en haar moeder – een open, goedlachse vrouw - aan het praten, als we worden uitgenodigd om binnen te komen eten bij de priester. Ik vroeg aan Rinty of dat is omdat we de enige drie blanken in het gezelschap zijn, maar Rinty denkt dat het vooral komt omdat Rinty Marcelina’s baas is. Goed, wij dus naar binnen. Een vrouw staat met een kan en een waterbak klaar, zodat we onze handen kunnen wassen. We mogen eten pakken en gaan zitten bij een groepje mensen, waaronder de priester en zijn acoliet. Een van de mensen is de vader van Marcelina en als Rinty aan deze mens wordt voorgesteld, geeft ze hem een hand en knielt  ze even. Dit is volgens haar een gebaar van respect, niet van onderdanigheid, dat ze altijd gebruikt voor oude mensen. Dus wij grappen even dat ze dat ook voor ons Ma zou moeten doen. Als ik het eten opschep ligt er nog maar een vork, die ik laat liggen. Ik bedenk met Ma samen te doen, maar Rinty is al gewend met haar handen te eten. En deel van de andere gasten doet dat ook. Het is dan leuk om te zien dat daarna de waterkan weer langs komt. Als je iemand als afscheid een hand wil geven, maar zijn/haar handen zijn nog niet schoon, dan geven ze een arm, met de hand naar beneden gedraaid. Het overgrote deel van de gasten is buiten blijven zitten en eet met een dienblaadje op schoot. Toen de priester was vertrokken en de borden leeg, zijn we nog een half uur bij Benna gaan zitten. Er werd ondertussen aandacht gegeven aan belangrijke gasten, die blijken bij de komende verkiezingen ergens op een kandidatenlijst te staan. Rinty vertelt dat dergelijke bijeenkomsten vaak uitmonden in een politiek getinte bijeenkomst, zeker zo kort voor de verkiezingen. Zo van ‘zie eens hoe betrokken ik bij de mensen ben’. Waarschijnlijk betalen ze ook wel een deel van de kosten. Marcelina is ook bij ons komen zitten. Voor zover het gaat, praat ik wat met haar. Marcelina geeft aan dat Afrikanen zich niet zoveel vragen stellen bij de dood. De dood komt zo vaak en je kunt er niets tegen doen. Ze vindt het vooral fantastisch dat er zoveel mensen zijn gekomen om te bidden. In de loop van de week zullen we merken dat het verdriet bij Marcelina pas na dit definitieve afscheid echt zal komen.