Daycare in het hospice

De eerste maandag gaan we ‘meeleven’ met Rinty, dus om 7 uur ons bed uit, om 7.50 uur stukje lopen naar de bodaboda’s (Ma nog niet mee); Rinty en ik elk achterop een brommer die met een vaartje van zo’n 50 km per uur door Jinja raast (alleen de bocht naar rechts – als ik achterover helde, was wat eng) en de wind door je haren. Binnen no time bij het hospice, waar we de jeep pakken om ons Ma op te halen. De medewerkers beginnen elke dag gezamenlijk met een (Christelijk) lied en een gebed. Daarna wordt het werk voor de komende dag besproken en de patiënten die bezocht gaan worden.  Ieder drinkt een beker thee (halve liters!)  en ondertussen wordt de tent voor de daycare opgezet. James en Richard worden daarbij geholpen door twee vrijwilligers. Joyce en ik helpen met de matten en matrassen en we leggen dekens en hoofdkussens weg. Er komt ook nog een tv en dvd-speler bij. Als dat klaar is vertrekken James en een deel van het team voor een dag ‘in het veld’, Marcelina, Rinty en Joyce blijven in Jinja. Nog voor half 10 komen de eerste patiënten, waarvan een deel ook nog op stoelen neerstrijkt.

Een van de dames pakt al het materiaal om de kettingen te maken, de rest gaat stilletjes zitten, alhoewel ze meestal wel ons Ma en mij een hand komen geven. Rinty had gewaarschuwd dat de patiënten ook wel uit respect zouden kunnen knielen, maar dat was er uiteindelijk maar eentje. De daycare, waar deze dag drie mannen en tien vrouwen bij waren (plus de vrijwilligers – en dat was stil vergeleken andere keren) begint met een ontbijt: twee witte boterhammen, een banaan, een gekookt ei en melkthee: hete melk waar thee van is gezet (met voor de meeste heel veel suiker).

Ondertussen heet Marcelina iedereen welkom en worden Ma en ik voorgesteld en de patiënten reageren daarop. Voor mij het meest ongemakkelijke deel van de hele week. Als de ontbijtspullen zijn opgeruimd, komen de onderlinge gesprekken los en wordt er begonnen met het maken van kettingen of een spel gedaan (te vergelijken met ons ‘Mens erger je niet’). Ons Ma gaat ook leren hoe de kralen worden gemaakt en de patiënten vinden het geweldig. Ze willen ook allemaal met Ma op de foto. Ik beperk me tot kijken en me met het spel bemoeien. Er is ook altijd een vrijwilliger aanwezig die hand- en spandiensten voor de patiënten verricht, vandaag is dat Isa. Anders is er ook een creatief begeleidster die helpt met het kettingen maken en vaak is muziek en dans onderdeel van de daycare (alleen deze keer was de begeleidster ziek en Isa van de muziek was ook verhinderd). Ondertussen worden er ook muziek-dvd’s gedraaid, waarbij de aanwezigen meezingen, lachen (ze lagen echt in een deuk bij een bepaalde videoclip, die ze die dag wel drie keer hebben gezien, en elke keer was het geweldig) en commentaar geven. De tv is voor de patiënten geweldig. Bij ons is het de gewoonte om je tv uit te zetten als je visite krijgt. Tv in Oeganda is zo’n luxe, dat wanneer je een tv hebt, je die zeker aanzet voor je visite om ze daarvan te laten genieten. 

Voor de lunch behandelt de verpleegkundige een medisch item. Deze keer gaf Marcelina uitleg over de vormen van kanker die gerelateerd zijn aan aids. Een vorm die er veel voorkomt bij de patiënten van het hospice. De uitleg duurt maar 20 minuten, maar de vragen en antwoorden die daarop volgen nemen wel drie kwartier in beslag.  Vraag en antwoord gaat in de locale taal, maar vrijwijl alle patiënten mengen zich in het gesprek en ze stellen ook vragen en geven antwoorden aan elkaar.

Na de uitleg is er een lunch (heeft voor ons westerlingen de vorm van een uitgebreide warme maaltijd). Na de maaltijd wordt er door sommige patiënten gerust, alle patiënten gaan een voor een bij Marcelina op consult en krijgen weer voor twee weken medicijnen mee en zo nodig worden ze verwezen naar andere instanties om problemen zoals het (niet kunnen ) betalen van schoolgeld te regelen.

Een onderdeel van de daycare is ook handmassage. De vrijwilligers masseren de handen van de patiënten. Patiënten masseren  ook bij elkaar de handen. Behalve dat dit ontspannend is, is dit ook een fijn moment van fysiek contact met de patiënt. Je praat wat, maar je geeft hen vooral ook aan, dat ze ondanks hun ziekte ‘aanraakbaar’ zijn. Iets dat in Oeganda bij palliatieve patiënten niet vanzelfsprekend is.  Dat de patiënten de daycare heel positief ervaren zie je duidelijk aan hun gezichten en hoewel de daycare officieel om 4 uur afgelopen is, vertrekken de patiënten pas allemaal na half vijf.

Wij helpen weer met het opruimen van alle spullen, het afbreken van de tent en wachten tot Rinty haar werk ook heeft afgerond. Het is al over zessen als we bij het hospice vertrekken, nog niet naar huis, want  Rinty’s dag is dan nog lang niet om…. wordt vervolgd.